เหรียญรัชฎาภิเษกมาลา หรือเหรียญเปลือย

ประวัติ

ใช้อักษรย่อ ร.ศ. เป็นเหรียญราชอิสริยาภรณ์ที่พระราชทานเป็นที่ระลึก พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเหรียญนี้สำหรับพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์และเข้าทูลละอองธุลีพระบาท ทั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายใน เพื่อเป็นที่ระลึกในมหาพิธีมงคลพิเศษสมัยในการพระราชพิธีฉลองสินิราชสมบัติเจริญมาบรรจบครบ ๒๕ ปี วันที่ ๑ ตุลลาคม พ.ศ. ๒๔๓๖ และได้พระราชทานในการพระราชพิธีฉัตรมงคลและฉลองพระไตรปิฎกเมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๓๖ อีกคราวหนึ่ง

เหรียญรัชฎาภิเศกมาลามีชนิดเดียว เป็นเหรียญเงิน ด้านหน้ามีพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและมีอักษรที่ริมขอบว่า “สมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรมราชาธิราช”

ด้านหลัง มีอักษรว่า “ที่รฦกการพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๒๕ ปี วันที่ ๑ ตุลาคม รัตนโกสินทรศก ๒๖ ๑๑๒” อยู่ในวงช่อพุทธรักษาและช่อชัยพฤกษ์ มีห่วงร้อย ใช้ห้อยกับแพรแถบสีชมพู มีริ้วสีขาวทั้งสองข้าง กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร

สำหรับพระราชทานฝ่ายหน้า ใช้ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย สำหรับพระราชทานฝ่ายใน พระราชทานแต่ตัวเหรียญ ไม่มีห่วงห้อย และไม่มีแพรแถบ แต่ทรงพระราชทานเป็นที่ระลึก หรือจะนำมาทำเป็นเครื่องประดับหรือภาชนะ เช่นเข็มกลัด กำไล ตลับ เป็นต้น สำหรับพระราชทานพระภิกษุสงฆ์ทรงสมณศักดิ์พระราชทานเหรียญทองแดง

๑. สำหรับพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์และข้าทูลละอองธุลีพระบาททั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายใน โดยพระราชทานให้เป็นสิทธิไม่ต้องส่งคืน และพระราชทานเฉพาะในมหามงคลสมัยพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๒๕ ปี วันที่ ๑ ตุลาคม ร.ศ. ๑๑๒ และพระราชพิธี ฉัตรมงคลและฉลองพระไตรปิฎก ในวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ร.ศ. ๑๑๒

๒. ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญต้องไปลงชื่อในสมุดทะเบียนของกระทรวงมุรธาธร จึงจะประดับเหรียญนี้ได้ หากไม่ลงนามในสมุดทะเบียนฯ จะประดับเหรรียญนี้ไม่ได้ ถือว่าเป็นเหรียญปลอม มิใช่ของพระราชทาน

๓. เมื่อผู้ได้รับพระราชทานสิ้นชีวิตแล้ว ผู้ได้รับมรดกเก็บรักษาไว้เป็นที่ระลึกสืบไป แต่ไม่มีสิทธิประดับ